Mind map που συνοψίζει τις κυριότερες εφαρμογές της υπολογιστικής τομογραφίας σε όλο το σώμα, από τον εγκέφαλο και το θώρακα, μέχρι την ογκολογία, την παιδιατρική και την καθοδήγηση επεμβάσεων.
Η υπολογιστική τομογραφία προσφέρει λεπτομερή απεικόνιση σχεδόν κάθε οργάνου, συνδυάζοντας ανατομική, αγγειακή και λειτουργική πληροφορία. Από τα επείγοντα περιστατικά και τους πολυτραυματίες μέχρι τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τον 3D προεγχειρητικό σχεδιασμό, η CT αποτελεί βασικό εργαλείο στη σύγχρονη ιατρική.
Η CT μπορεί να απεικονίσει με λεπτομέρεια σχεδόν κάθε περιοχή του σώματος, δείχνοντας όργανα, αγγεία και οστά σε διατομές και τρισδιάστατες ανασυνθέσεις. Επιτρέπει να εντοπίζονται βλάβες, όγκοι, αιμορραγίες ή φλεγμονές που δεν φαίνονται σε απλές ακτινογραφίες, αποτελώντας βασικό εργαλείο σε επείγοντα και χρόνια νοσήματα.
Η CT εγκεφάλου εντοπίζει γρήγορα αιμορραγίες, ισχαιμικά εμφράγματα και κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κάτι κρίσιμο στα οξέα νευρολογικά επεισόδια. Δείχνει επίσης κατάγματα κρανίου και βλάβες στο πρόσωπο, βοηθώντας στον σωστό χειρουργικό σχεδιασμό και, με τεχνικές perfusion, στην εκτίμηση της εγκεφαλικής αιμάτωσης.
Η CT θώρακα αναδεικνύει πνευμονία, όγκους, πλευριτικές συλλογές και παθήσεις του μεσοθωρακίου με μεγαλύτερη ευκρίνεια από την απλή ακτινογραφία. Πρωτόκολλα υψηλής ευκρίνειας (HRCT) αποκαλύπτουν διάμεσα νοσήματα και λεπτές αλλοιώσεις του πνευμονικού παρεγχύματος, επιτρέποντας πιο ακριβή ταξινόμηση της βλάβης.
Η CT-αγγειογραφία πνεύμονα απεικονίζει τις πνευμονικές αρτηρίες μετά από έγχυση σκιαγραφικού και δείχνει θρόμβους που προκαλούν πνευμονική εμβολή. Ταυτόχρονα δίνει πληροφορίες για το πνευμονικό παρέγχυμα και την καρδιά, επιτρέποντας εκτίμηση της βαρύτητας και άμεση έναρξη κατάλληλης θεραπείας.
Η στεφανιαία CT απεικονίζει τον αυλό και το τοίχωμα των στεφανιαίων αρτηριών, εντοπίζοντας στενώσεις και αθηρωματικές πλάκες χωρίς επεμβατικό καθετηριασμό. Το calcium scoring μετρά το ασβέστιο στα στεφανιαία και εκτιμά τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, συχνά πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Η πολυφασική CT ήπατος καταγράφει το όργανο σε διαφορετικούς χρόνους μετά την έγχυση σκιαγραφικού, δείχνοντας πώς γεμίζουν και ξεπλένονται οι βλάβες. Έτσι ξεχωρίζουν καλοήθεις και κακοήθεις όγκοι, μεταστάσεις και αγγειακές αλλοιώσεις, διευκολύνοντας την επιλογή χειρουργικής ή επεμβατικής θεραπείας.
Η CT παγκρέατος με ειδικά διφασικά πρωτόκολλα αναδεικνύει το όργανο, τα γειτονικά αγγεία και τυχόν μάζες ή φλεγμονές. Μπορεί να δείξει παγκρεατίτιδα, ψευδοκύστεις και όγκους, καθώς και τη σχέση τους με μεγάλες αρτηρίες και φλέβες, στοιχείο κρίσιμο για τη χειρουργησιμότητα.
Η CT ουρογραφία απεικονίζει νεφρούς, ουρητήρες και ουροδόχο κύστη σε διαφορετικές φάσεις από τη μη ενισχυμένη εικόνα μέχρι την απέκκριση του σκιαγραφικού. Εντοπίζει λίθους, όγκους, στενώσεις και συγγενείς ανωμαλίες, παρέχοντας ταυτόχρονα ανατομική και λειτουργική πληροφορία για όλο το ουροποιητικό σύστημα.
Στην CT εντερογραφία ο ασθενής λαμβάνει ειδικό υγρό που διατείνει τον αυλό του λεπτού εντέρου, ώστε οι έλικες να απεικονίζονται καθαρά. Η τεχνική αναδεικνύει φλεγμονώδεις παθήσεις όπως νόσο Crohn, στενώσεις, συρίγγια και αποστήματα, επιτρέποντας τόσο τη διάγνωση όσο και την παρακολούθηση της πορείας.
Η CT στην ογκολογία προσδιορίζει το μέγεθος του όγκου, τη διήθηση γειτονικών οργάνων και την παρουσία λεμφαδενικών ή απομακρυσμένων μεταστάσεων. Οι πληροφορίες αυτές καθορίζουν το στάδιο της νόσου και το θεραπευτικό πλάνο, ενώ επαναλαμβανόμενες εξετάσεις δείχνουν την ανταπόκριση στη θεραπεία ή πιθανή υποτροπή.
Στον πολυτραυματία, η whole-body CT σαρώνει γρήγορα από το κρανίο μέχρι τα κάτω άκρα, αναζητώντας κρυφές αιμορραγίες, κατάγματα και κακώσεις ζωτικών οργάνων. Με ένα ενιαίο πρωτόκολλο εντοπίζονται κακώσεις που δεν είναι άμεσα εμφανείς κλινικά, διευκολύνοντας την προτεραιοποίηση και την άμεση αντιμετώπιση στο Τμήμα Επειγόντων.
Η CT μυοσκελετικού αναδεικνύει λεπτομέρειες σε οστά και αρθρώσεις, όπως ενδαρθρικά κατάγματα και μικρά οστικά τμήματα που επηρεάζουν τη σταθερότητα. Παράλληλα απεικονίζει εκφυλιστικές αλλοιώσεις, στενώσεις σπονδυλικού σωλήνα και ύποπτες οστικές βλάβες, ενώ οι 3D ανασυνθέσεις βοηθούν στον ορθοπαιδικό σχεδιασμό.
Η CT-αγγειογραφία κάτω άκρων και καρωτίδων απεικονίζει τον αυλό των αρτηριών, εντοπίζοντας στενώσεις, αποφράξεις ή ανευρύσματα. Επιτρέπει ακριβή μέτρηση της στένωσης, καταγραφή ασβεστώσεων και ανατομικών παραλλαγών, στοιχεία που καθοδηγούν τη στρατηγική επεμβατικής ή χειρουργικής θεραπείας.
Η CT κολονογραφία και η εικονική βρογχοσκόπηση δημιουργούν τρισδιάστατες εικόνες που προσομοιάζουν την κλασική ενδοσκόπηση χωρίς εισαγωγή ενδοσκοπίου. Πολύποδες, στενώσεις και άλλες βλάβες ανιχνεύονται από τις εσωτερικές επιφάνειες του εντέρου ή των βρόγχων, προσφέροντας εναλλακτική ή συμπληρωματική εξέταση σε επιλεγμένους ασθενείς.
Η CT perfusion μετρά τη ροή, τον όγκο και τον χρόνο διέλευσης του αίματος μέσα από έναν ιστό, αποτυπώνοντας την αιμάτωσή του. Έτσι διακρίνονται περιοχές εγκεφαλικής ισχαιμίας από νεκρωμένο ιστό ή αξιολογείται η αγγειοβρίθεια ενός όγκου, βοηθώντας στην επιλογή θεραπείας και στην εκτίμηση της πρόγνωσης.
Η dual-energy ή φασματική CT καταγράφει δεδομένα σε δύο ενεργειακά επίπεδα, επιτρέποντας καλύτερο διαχωρισμό υλικών και μείωση τεχνουργημάτων. Μπορεί να ξεχωρίσει τύπους λίθων, να περιορίσει τα artefacts από μέταλλο και να παράγει χάρτες ιωδίου και μονοενεργειακές εικόνες με βελτιωμένη διαγνωστική αξία.
Από τον όγκο δεδομένων της CT προκύπτουν παράγωγες εικόνες όπως MPR, MIP, MinIP και 3D volume rendering με διαφορετική έμφαση στις δομές. Οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν τομές σε οποιοδήποτε επίπεδο, ανάδειξη αγγείων ή αεροφόρων χώρων και καλύτερη κατανόηση πολύπλοκης ανατομίας σε μία ματιά.
Στην παιδιατρική CT οι παράμετροι προσαρμόζονται ώστε η δόση να είναι όσο γίνεται χαμηλότερη, με μείωση τάσης και ρεύματος και χρήση σύγχρονων αλγορίθμων ανακατασκευής. Δίνεται επίσης έμφαση στην προετοιμασία και συνεργασία του παιδιού, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι επαναλήψεις και να διατηρείται η ποιότητα εικόνας με τη μικρότερη δυνατή έκθεση.
Η low-dose CT πνευμόνων εφαρμόζεται σε άτομα υψηλού κινδύνου για καρκίνο πνεύμονα, κυρίως βαρείς καπνιστές, πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Με μειωμένες τεχνικές παραμέτρους δόσης και κατάλληλη ανακατασκευή ανιχνεύονται μικροί όζοι με αποδεκτή ποιότητα εικόνας, επιτρέποντας έγκαιρη θεραπεία και βελτιωμένη πρόγνωση.
Η CT μπορεί να καθοδηγεί ελάχιστα επεμβατικές πράξεις, όπως βιοψίες, παροχετεύσεις ή θερμικές θεραπείες, δείχνοντας τη βελόνα σε σχέση με τον στόχο και τα κρίσιμα όργανα. Τα ίδια δεδομένα χρησιμοποιούνται για τρισδιάστατο προεγχειρητικό σχεδιασμό και δημιουργία μοντέλων που βοηθούν τον χειρουργό να οργανώσει με μεγαλύτερη ασφάλεια την επέμβαση.